اعياد و روزهاى خاص در افغانستان مقارن ظهور اسلام ، ارباب ديانت‌هاى مختلف ، اعياد و روزهاى خاصى داشته‌اند ، كه در تقويم مروج بين ايشان معين بوده است . و چون فاتحان عرب با دين اسلام ، بدين سرزمين آمدند ، اكثر اعياد و ايام مقدس دينى اسلامى نيز رواج يافت ، ولى بقاياى برخى از ايام و اعياد قديم تاكنون هم باقى مانده و ديده مىشود . چون اعياد و ايام خاص اسلامى ، اكنون هم معمول و معلومست و هركس آن را مىشناسد درينجا بشرح آن‌كه تحصيل حاصل است نمىپردازيم ، ولى دربارهء آنچه تاكنون از بين رفته ، از نظر تاريخ شرحى ميدهيم : در سمت شرقى مملكت : در سمت‌هاى شرقى مملكت كه كيش و مراسم مشتركى با بودائيان و اديان ديگر هندى داشتند ، عيد را زاتر - جاتر ميگفتند ، و بسا اعياد مخصوص زنان و كودكان بود . روز دوم چيتر كشميريان عيدى بنام اگدوس داشتند ، كه به ياد ظفر پادشاه خود متى MUTAI نام كه بر تركان پيروزى يافته بود جشن ميگرفتند . و روز يازدهم همين ماه عيدى بود بنام هندولى چيتر ، و در 22 آن عيد و روز خوشى بود كه در ان آب تنى كرده و صدقه ميدادند . روز سوم بيساك عيد زنان بنام گورتر زوجهء مهاديو گرفته مىشد ، كه بعد از غسل بدن ، به دادن صدقات و سوختن بخور و روشن ساختن چراغها نزديك بت آن انجام مىيافت ، و هم بتاريخ دهم ماه ، برهمنان آتش عظيمى را در صحرا افروخته و تا روز 16 همين مراسم را دوام ميدادند ، و در استواى ربيعى همين ماه ، جشن